Bijgewerkt op 10 november 2026 om 20:46 uur EST
GENÈVE, Zwitserland – De Verenigde Staten hebben voor het tweede jaar op rij een lege stoel achtergelaten bij een belangrijke mensenrechtenevaluatie van de Verenigde Naties, en zijn daarmee de enige VN-lidstaat die dit ooit heeft gedaan.
De herziening, bekend als de universele periodieke herziening, is precies dat bedoeld: universeel. Elke staat wordt elke vier tot vijf jaar door de andere lidstaten beoordeeld. Het doel is ervoor te zorgen dat elk land, hoe machtig ook, een collegiale toetsing ondergaat van zijn staat van dienst op het gebied van de mensenrechten.
Naast diplomaten uit de onderzochte landen mogen ook maatschappelijke groeperingen bewijsmateriaal indienen. Sommigen maakten de reis naar Genève, onder leiding van de American Civil Liberties Union.
Jamil Dakwar, de mensenrechtendirecteur van de ACLU, vertelde journalisten dat de huidige Amerikaanse regering de mensenrechten ‘ongegeneerd’ blijft schenden, waarbij hij de behandeling van immigranten, studentendemonstranten en de LGBTQ-gemeenschap als voorbeeld noemt.
Dakwar zei dat de VN de VS ter verantwoording moeten roepen en waarschuwde dat de regering-Trump ‘de mensenrechten wilde ontmantelen’. In een schriftelijke reactie wees het ministerie van Buitenlandse Zaken erop dat Washington zich al formeel had teruggetrokken uit de VN-Mensenrechtenraad en beschuldigde deze van ‘het aandringen op anti-Amerikaanse retoriek’.
In feite betekent het verlaten van de raad, die 47 gekozen leden telt, niet dat de VS gemakkelijk uit het herzieningsproces kunnen stappen, dat verplicht is voor alle 193 VN-lidstaten. Mensenrechtengroeperingen zien het standpunt van Washington als onderdeel van een patroon van terugtrekking en zelfs actieve oppositie tegen multilaterale organisaties, waarbij ze wijzen op Amerikaanse sancties tegen het Internationaal Strafhof en het besluit om de Wereldgezondheidsorganisatie te verlaten.
Dus wat gebeurt er nu? De VN heeft weinig sancties tegen een land dat niet meewerkt aan het herzieningsproces. Israël sloeg in 2013 één recensie over uit protest tegen wat volgens hen anti-Israëlische vooringenomenheid was, maar keerde negen maanden later terug nadat de VN de agenda had herschikt. Tot de no-show van vandaag door de VS is geen enkel land ooit twee keer niet verschenen.
Rechtengroeperingen zouden graag zien dat de VN de evaluatie toch zou uitvoeren en bewijs zou verzamelen over vermeende schendingen in de VS. De lidstaten hadden al een lijst met vragen opgesteld voor de diplomaten van Washington, waaronder vragen over de toepassing van de doodstraf en de beperkingen op abortus.
Maar insiders van de VN vrezen dat het houden van de herziening, terwijl er niemand is die deze vragen kan beantwoorden, een riskant precedent zou kunnen scheppen. Zelfs autoritaire regimes zoals Noord-Korea nemen deel aan het herzieningsproces. Als de VN toestaat dat een herziening doorgaat zonder deelname van de VS, zou zij andere lidstaten kunnen aanmoedigen om ook weg te blijven, waardoor rechtengroepen hun bewijsmateriaal, zoals men het uitdrukte, “in een vacuüm” zouden moeten presenteren.
Voorlopig heeft de VN besloten de lastige beraadslagingen over de reactie uit te stellen tot begin volgend jaar. Intussen is een proces dat wordt beschouwd als een laatste redmiddel voor de slachtoffers van mensenrechtenschendingen niet beschikbaar voor Amerikaanse burgers. Het is, zo zei een rechtenactivist in Genève, ‘een crisis van verantwoordelijkheid’.
