LONDEN – Toen entertainer Bob Hope in 1976 koningin Elizabeth II en prins Philip een serenade bracht in het Witte Huis, veroverde dat een warmer hoofdstuk in de betrekkingen tussen de VS en Groot-Brittannië – tegen de achtergrond van het tweehonderdjarig bestaan van Amerika en het presidentschap van Gerald Ford.
Bijna vijf decennia later arriveren koning Charles III en koningin Camilla maandag in Washington voor een staatsbezoek ter gelegenheid van 250 jaar geleden dat de Verenigde Staten zich onafhankelijk verklaarden van Groot-Brittannië. De vierdaagse reis omvat een staatsbanket in het Witte Huis, georganiseerd door president Trump, samen met een toespraak tot het Congres door de koning.
Maar dit bezoek komt in een tijd van toenemende spanning tussen de twee bondgenoten, waaronder meningsverschillen over de door de VS en Israël geleide oorlog in Iran. Toch hopen velen dat het bezoek van de koning de spanningen kan helpen verlichten en de al lang bestaande banden tussen de landen kan versterken.
Toenemende spanningen tussen bondgenoten
De afgelopen maanden heeft president Trump publiekelijk kritiek geuit op Groot-Brittannië, vooral vanwege zijn besluit om zich niet aan te sluiten bij de Amerikaanse militaire actie in Iran. Hij heeft ook de Britse militaire capaciteiten van de hand gewezen en zich herhaaldelijk op premier Keir Starmer gericht door te zeggen: “Dit is niet Winston Churchill waar we mee te maken hebben.”
De opmerkingen van Trump hebben de kritiek in Groot-Brittannië aangewakkerd en het bezoek van de koning steeds impopulairder gemaakt. Uit peilingen daar blijkt dat de meeste Britten de reis niet steunen, en sommige politici hebben opgeroepen tot annulering ervan. De liberaal-democratische leider Ed Davey behoorde tot degenen die oppositie uitten in het parlement.
“De premier kan onze koning toch niet op pad sturen om een man te ontmoeten die ons land behandelt als een maffiabaas die een beschermingsracket exploiteert”, zei Davey tegen het parlement.
De premier heeft erop aangedrongen dat het bezoek doorgaat, waarbij hij de bredere relatie tussen de twee landen benadrukt: “De monarchie is een belangrijke herinnering aan de al lang bestaande banden en duurzame relaties tussen onze twee landen, die veel groter zijn dan wie dan ook die een bepaald ambt op een bepaald moment bekleedt.”
Een politiek gevoelig bezoek
Koninklijke biograaf Catherine Mayer zegt dat de timing de koning in een moeilijke positie brengt: “De aanblik van Charles die daarheen wordt gestuurd en Charles en Camilla, die daarheen worden gestuurd als afgezanten, maakt mensen begrijpelijkerwijs ongemakkelijk.” Mayer voegt eraan toe dat de traditionele neutraliteit van de vorst op de proef zou kunnen worden gesteld.
“Je stuurt deze totem, zogenaamd boven de politiek en boven de wisselvalligheden van het alledaagse staan, regelrecht in de muil van een van de meest communicatieve en opvliegende presidenten ooit.”
Anderen beweren dat het bezoek de spanningen zou kunnen verlichten. Het bezoek van de vorst volgt op het staatsbezoek van Trump aan Groot-Brittannië in september – een spraakmakende gelegenheid die algemeen wordt gezien als onderdeel van de Britse inspanningen om de ‘speciale relatie’ tussen de twee landen te versterken.
Trump heeft vaak zijn persoonlijke band met Groot-Brittannië benadrukt, vooral zijn Schotse roots. Tijdens een reis naar Schotland afgelopen zomer sprak hij over zijn familiebanden en zei: “Mijn moeder hield van Schotland, en zij hield van de koningin.”
Koninklijke biograaf Robert Hardman wijst op de bewondering van president Trump voor de koninklijke familie en herinnert zich wat hij in Mar-a-Lago zag: “Als je de eetkamer van Mar-a-Lago binnengaat, staat daar in het midden van de muur een foto van de koningin die roze lacht.”
Hardman gelooft dat gedeelde geschiedenis de toon van het bezoek kan bepalen.
“Ik denk dat er veel teruggekeken en veel vooruitgekeken zal worden en dat iedereen probeert om niet te kijken naar wat er op dit moment om ons heen gebeurt.”
Toch kunnen er tijdens de reis gevoelige kwesties aan het licht komen. Eén daarvan is de voortdurende kritiek op de broer van de koning, Andrew Mountbatten-Windsor, die van zijn koninklijke titels werd ontdaan en nieuwe juridische en publieke aandacht kreeg vanwege beschuldigingen die verband hielden met zijn vriendschap met de veroordeelde zedendelinquent Jeffrey Epstein – een controverse die nog steeds een schaduw werpt over de bredere koninklijke familie en die tijdens het bezoek weer de kop op kan steken.
Koninklijke biograaf Catherine Mayer zegt: “In dit geval kan het niet gevoeliger liggen, omdat er ook allerlei vragen zijn over de familie en wie wat wanneer wist en wie wat wanneer deed.”
Dit alles betekent dat het Amerikaanse bezoek net zo goed zal gaan over het omgaan met politieke gevoeligheden als over ceremonie en diplomatie, waarbij elke schijn waarschijnlijk nauwlettend in de gaten zal worden gehouden tegen de achtergrond van gespannen verhoudingen en hoge verwachtingen aan beide kanten.
