E-boeken zijn populair bij bibliotheekgebruikers. Maar ze zijn zwaar voor de bibliotheekbudgetten.
Dat geldt voor het hele land, en dat geldt ook voor de Carnegie Library in Pittsburgh en andere lokale openbare bibliotheken, waar de hoge kosten van e-boeken, zowel tekst als audio, de mogelijkheden van bibliotheken om ander materiaal te kopen belemmeren en in het algemeen de financiën onder druk zetten.
“E-boeken zijn voor ons duurder om aan te bieden dan gedrukte boeken en ander materiaal dat we aanbieden”, zegt Andrew Medlar, president en directeur van de bibliotheek.
Volgens een open brief die in mei is verzonden door een coalitie van belangengroepen voor bibliotheken, zijn de kosten van e-boeken “een crisis voor openbare bibliotheken en gebruikers in heel Noord-Amerika.”
Begin augustus vroeg Medlar het bestuur van het Allegheny Regional Asset District (RAD) om 35,3 miljoen dollar aan werkingsmiddelen voor 2027 – maar liefst 10% meer dan de toewijzing van de bibliotheek in 2026.
De door de belastingbetaler gefinancierde RAD, de belangrijkste financier van de bibliotheek, verhoogt de financiering van de Carnegie Library doorgaans met slechts een paar procent per jaar. Maar Mispel zei dat de Carnegie te kampen heeft met een ‘structureel tekort’, ironisch genoeg veroorzaakt door het toegenomen bibliotheekgebruik.
Een deel van dat gebruik is te danken aan een ambitieuze uitbreiding van het aantal uren en programmering van de bibliotheek in haar 19 vestigingen in de stad. Maar een deel is ook te danken aan de voortdurende opkomst van e-boeken – een uitgave die de bibliotheek vijftien jaar geleden amper had, maar die nu ongeveer de helft van haar budget van zes miljoen dollar voor alle materialen opslokt.
‘Heel snel heel duur’
Het gebruik van e-boeken door zowel boekenkopers als bibliotheekgebruikers is in de jaren 2010 explosief gestegen. E-boeken kunnen overal en altijd worden gekocht of uitgecheckt en op dezelfde manier worden gelezen op verschillende elektronische apparaten, van smartphones tot Kindles. De kassa’s verlopen via diensten van derden, zoals Libby en Hoopla.
Bibliotheken werken graag mee, vooral omdat digitale luisterboeken en de mogelijkheid voor slechtziende lezers om de lettergroottes aan te passen, de toegankelijkheid op meerdere manieren vergroten.
“We willen dat je leest en betrokken bent bij wat je wilt en hoe je wilt”, zei Medlar.
Maar uitgevers behandelen bibliotheken anders als het gaat om e-boeken en papieren boeken. Individuele consumenten kunnen beide formaten kopen, waarbij e-boeken doorgaans veel goedkoper zijn. Maar uitgevers zullen niet rechtstreeks e-boeken aan bibliotheken verkopen.
In plaats daarvan geven ze er licenties voor, en doorgaans verlopen deze licenties na een bepaald aantal kassa’s of een bepaalde periode. Een typische licentieovereenkomst kan 26 kassa’s of twee jaar bestrijken, afhankelijk van wat zich het eerst voordoet.
Dus terwijl 200 klanten gedurende de levensduur van een fysiek boek zouden kunnen genieten, zouden slechts 26 elk e-boek tegen een bepaalde prijs lezen, zei Medlar.
“Ze kunnen heel snel erg duur worden, en dan moet je ze veel eerder vervangen dan bij een gedrukt boek”, zegt Amy Anderson, CEO van de Allegheny County Library Association, die 46 bibliotheken in de regio vertegenwoordigt.
Bovendien, terwijl bibliotheken nieuwe hardbacks doorgaans met korting kopen (bijvoorbeeld $15 of $20 per exemplaar), kan een e-booklicentie van twee jaar $55 of meer kosten. De prijs voor het bewaren van één e-boektitel voor bijvoorbeeld zes jaar zou dus hetzelfde kunnen kosten als het kopen van acht tot tien nieuwe gedrukte boeken. (En in tegenstelling tot de gedrukte boeken zouden de e-boeken eenvoudigweg uit de collectie van de bibliotheek verdwijnen als de licentie niet werd verlengd.)
“Het komt erop neer dat als we meer geld uitgeven aan één e-boek, dat extra inhoud wegneemt die we kunnen kopen en waartoe we toegang kunnen bieden voor een breder scala aan materialen”, zegt Maria McCauley, president van de American Library Association.
Anders gezegd: van de 4,8 miljoen kassa’s van de Carnegie Library vorig jaar bestond ongeveer 30% uit e-boeken. Maar die kassa’s waren goed voor de helft van de incassokosten van de bibliotheek. Het cijfer van 50% is typisch voor het hele land, zeiden McCauley en anderen.
‘Kannibalisatie in de detailhandel’
Bibliotheken hebben al jaren te maken met hogere e-bookkosten. Brooks Rainwater, president en CEO van de Urban Libraries Council, die zo’n 200 Noord-Amerikaanse bibliotheken vertegenwoordigt, zei dat sommige kleinere uitgevers hebben ingestemd met voorwaarden die betaalbaarder zijn voor bibliotheken. Maar de ‘grote vijf’ uitgevers, die de overgrote meerderheid van de uitgecheckte boeken voor hun rekening nemen, hebben dat niet gedaan.
Verschillende staatswetgevers hebben wetgeving overwogen die goedkopere licentieregelingen voor e-boeken zou verplichten. Maar geen enkele heeft volledig effect gehad; het dichtstbij komt een wet in Connecticut die gelijktijdige limieten in de uitleenperiode en het aantal kassa’s verbiedt voordat een boek opnieuw in licentie zou moeten worden gegeven. Dat wetsvoorstel zou echter alleen van kracht worden als een of meer staten met een totale of gecombineerde bevolking van 7 miljoen soortgelijke wetten zouden goedkeuren.
Tegenstanders van dergelijke wetten zijn onder meer uitgevers en de Authors Guild.
In een verklaring omschreef de woordvoerder van de Association of American Publishers de kwestie als een van de rechten van auteurs.
De “wrijvingsloze toegang” tot e-boeken “werkt alleen als de auteurs achter deze boeken nog steeds hun brood kunnen verdienen en kunnen bepalen hoe hun werk wordt gedeeld. … Auteurs moeten beslissen waar en hoe hun boeken worden gedistribueerd, niet de staatswetgevers”, schreef AAP-woordvoerder John McKay in een e-mail.
In september werd in een nieuw rapport, in opdracht van de AAP en de Authors Guild, beweerd dat het e-lenen van bibliotheken zwaarder bezuinigt op de boekverkoop in de detailhandel dan het uitlenen van fysieke boeken. Uit het rapport blijkt dat de verkoop van gedrukte boeken met maximaal 1 procent daalt voor elke procentpunt stijging van het aandeel e-boeken in bibliotheken, een proces dat de auteurs van het rapport ‘kannibalisatie in de detailhandel’ noemen.
Maar voorstanders van bibliotheken verwerpen dat uitgangspunt.
“Wij maken dit duidelijk en er zijn veel gegevens die ondersteunen dat bibliotheken lezers creëren en dat lezers boeken kopen”, aldus Rainwater van de Urban Libraries Council.
“Wat er vaak gebeurt, is dat iemand een bibliotheek binnengaat en een e-boek leent van een auteur waarvan hij of zij niet zou kopen omdat het een nieuwe auteur voor hen is, en nu ineens kopen ze al hun boeken”, zegt Amy Anderson van de ACLA. “Weet je, we zijn dus een soort toegangspoort tot de aankopen van leesmateriaal van veel mensen.”
Rainwater zei dat de ULC graag wil dat uitgevers van bibliotheken eisen dat ze alleen per kassa betalen, en niet per tijdsperiode. Het wil ook dat bibliotheken bepaalde e-boeken rechtstreeks mogen kopen.
Maar over eventuele voorwaarden zou zorgvuldig moeten worden onderhandeld. Medlar van de Carnegie Library zegt dat terwijl Libby de meest populaire afrekenservice voor e-boeken is, een andere dienst, Hoopla, bibliotheken factureert per afrekening. Maar de prijzen van Hoopla variëren van $3,99 per kassa, zei een woordvoerder van de bibliotheek, waarbij de meest voorkomende prijs $2,89 is. Dus Hoopla alleen al kost de bibliotheek ongeveer $100.000 per maand, zei Medlar, of meer dan $1 miljoen per jaar.
‘Voel je alsjeblieft niet slecht’
Veel leners van e-boeken zijn zich niet bewust van de kosten voor bibliotheken van het formaat van hun voorkeur.
“Ik had geen idee”, zegt Stephanie Zubyk, een oude e-bookgebruiker van de Carnegie Library of Pittsburgh, die midden in Lena Dunhams nieuwe memoires “Famesick” zat.
Het operationele budget van de Carnegie voor 2026 bedraagt 43,9 miljoen dollar, met een verwacht tekort van 178.685 dollar dat gedekt wordt door een beroep op het reservefonds.
Ongeveer 63% van de inkomsten komt uit RAD (inclusief ongeveer $ 290.000 bestemd voor e-books), terwijl iets meer dan 10% elk afkomstig is van het Gemenebest van Pennsylvania en een onroerendgoedbelastingheffing van de stad Pittsburgh.
Een groot deel van de recente uitgavenstijging van de bibliotheek was het gevolg van een verhoging van de openingsuren om de vestigingen toegankelijker te maken voor gezinnen en werkende mensen. Over alle vestigingen heen heeft de bibliotheek 20% meer openingstijden dan een paar jaar geleden, ook ’s avonds en in het weekend. Ook het aantal bezoeken is met 20% gestegen, naar 1,7 miljoen per jaar. Het heeft ook meer gratis programmering toegevoegd, waaronder de populaire Pajama Storytime-sessies van 30 minuten op filiaallocaties.
Aan de inkomstenkant streeft de bibliotheek agressiever naar particuliere donaties. Mispel zei dat dergelijke donaties sinds 2024 met 1 miljoen dollar zijn gestegen, toen ze in totaal 3,75 miljoen dollar bedroegen.
Maar omdat e-boeken zo’n groot deel van het collectiebudget opslokken, kan de bibliotheek niet meer zoveel materiaal aanschaffen als vroeger, of zo’n grote verscheidenheid. Dat betekent dat er nog meer aandacht dan voorheen wordt besteed aan de meest gevraagde titels, zoals nieuwe bestsellers, en minder aan meer niche-items.
Is er, afgezien van doneren aan de bibliotheek, nog iets wat bezorgde klanten kunnen doen?
Medlar zegt dat hij niet wil dat iemand zich schuldig voelt over het gebruik van e-books.
‘Voel je alsjeblieft niet slecht,’ zei hij. “Dit is waarom we hier zijn.”
Maar Anjali Sachdeva zei dat ze zich “een beetje schuldig” voelde toen ze hoorde wat e-boeken bibliotheken kosten.
Sachdeva, docent creatief schrijven aan Chatham University en schrijver van fictie, begon tijdens de pandemie, toen bibliotheken gesloten waren, meer e-boeken te lenen. Ze leest ze op haar telefoon en zegt dat als ze altijd een e-boek bij de hand heeft, ze minder productief kan scrollen.
Maar sinds ze leerde wat bibliotheken betalen voor e-boeken – ze zei dat ze er pas achter kwam toen ze zich voorbereidde op een les die ze gaf over publiceren – is Sachdeva voorzichtiger met lenen
“Ik denk dat ik vroeger zo’n tien e-boeken tegelijk uitcheckte, en dan kwam ik nog niet eens aan de helft”, zei ze. “Dus ik probeer dat niet meer te doen, bewaar gewoon degene die ik nu aan het lezen ben.”
Wat de Carnegie Library betreft, zal RAD op dinsdag 29 september haar voorlopige begroting voor 2027 bekendmaken en, net als de andere aanvragers, zal de bibliotheek te weten komen hoeveel van haar financieringsverzoek RAD voorstelt te honoreren.
Het proces wordt voortgezet met een openbare commentaarhoorzitting op 27 oktober. Meer informatie vindt u hier.
