Het Carrie Furnaces National Historic Landmark organiseert al lange tijd kunst- en cultuurevenementen, en Quantum Theatre kent de locatie goed: de groep heeft er de afgelopen jaren hitproducties opgevoerd van twee toneelstukken van Shakespeare, ‘King Lear’ en ‘Hamlet’.
Wat Quantum-does-Shakespeare-at-Carrie deze zomer vooral opmerkelijk maakt, is dat het, na 36 jaar aan het roer te hebben gestaan, de laatste show van oprichter Karla Boos is als artistiek directeur van de groep. En ze gaat uit met ‘The Tempest’, de klassieker die niet alleen wordt gezien als het afscheid van de bard op het podium, maar vaak dient als afscheidskeuze voor gepensioneerde theaterartiesten.
De show opent vrijdag 17 juli en gaat door tot en met 23 augustus op de Carrie-locatie, bekend om de mogelijkheden die het biedt om spectaculaire beelden te creëren tegen de kolossale betonnen en metalen achtergrond van een lang gepensioneerde staalfabriek.
In ‘Tempest’, zei Boos, zegt Shakespeare ‘een aantal laatste dingen tegen de wereld, en ik kan niet anders dan daar een weerklank in vinden voor mezelf.’
‘Wat voorbij is, is een proloog’
Boos, die grotendeels in West Virginia opgroeide en theater studeerde in Californië, richtte Quantum in 1990 met een klein budget op, terwijl hij nog steeds een baan had.
Tegen het einde van het decennium was het gezelschap haar fulltime optreden geworden en had het zichzelf gevestigd als misschien wel de meest innovatieve theatergroep van de stad, met visionaire producties van zowel klassiekers als nieuwere werken op speciaal gebouwde decors in niet-traditionele ruimtes: parken, begraafplaatsen, niet meer gebruikte pakhuizen en ooit zelfs het lege zwembad van de Braddock Carnegie Library.
Quantum heeft soms te maken gehad met het surrealistische en de avant-garde, zoals in de originele meeslepende bewerking uit 2015 van José Saramago’s Nobelprijswinnende roman ‘All the Names’. Maar Boos’ blijvende liefde voor Shakespeare heeft zich gemanifesteerd in tien producties, te beginnen met ‘Antony & Cleopatra’ uit 1997 in de rauwe Industrial Arts Co-Op-ruimte van de South Side (in wat nu het Brew House is).
Acteurs in die show waren onder meer Jeff Carpenter, die twintig jaar later de titelrol zou spelen in Quantum’s ‘Lear’ uit 2019, en die de enscenering van ‘Hamlet’ uit 2023 regisseerde. Nu heeft Boos hem in een andere pruimenrol gegoten, die van de verbitterde en wraakzuchtige goochelaar Prospero in ‘The Tempest’.
“Hij is gewoon een Shakespeare-empathie”, zegt ze. “Dat is hij echt. Ik bedoel, Shakespeare spreekt rechtstreeks via Jeffrey Carpenter.”
Carpenter zei dat hij het enthousiasme van Boos voor uitdagende theatrale projecten deelt, misschien vooral als het om Shakespeare gaat.
“Het is net zoiets als het beklimmen van een berg,” zei hij. “We weten niet wat de uitkomst zal zijn.”
De productie bevat ook frequente medewerkers van Quantum, zoals de veelgeprezen choreograaf, Carnegie Mellon-professor en Broadway-veteraan Tomé Cousin als de geest Ariel, en Jerreme Rodriguez als de tot slaaf gemaakte Caliban. Kwantumnieuwkomer Carolina Ignacia Vargas Romero speelt Prospero’s onschuldige tienerdochter Miranda (“O brave new world / Daar zitten zulke mensen niet in!”).
Andere bekende namen in de cast zijn onder meer Mark Staley, Joe McGranaghan, Corey Rieger, Adrienne Wehr en Jennifer Tober. En andere oude medewerkers van Quantum zijn onder meer landschapsontwerper Stephanie Mayer-Staley, kostuumontwerper Susan Tsu en lichtontwerper C. Todd Brown.
‘Deze ruwe magie’
‘The Tempest’, voor het eerst opgevoerd in 1611, was Shakespeares laatste toneelstuk. (Hij was pas ongeveer 47.) De dialoog staat bol van het afscheid, meestal aangeboden door de stem van Prospero, die het grootste deel van het stuk besteedt aan het benutten van de kans om wraak te nemen op vijanden die hem uit zijn hoge ambt hebben verdreven en hem op een eiland hebben laten stranden met zijn dochter Miranda en twee wezens die hij tot slaaf heeft gemaakt, Ariel en Caliban.
‘Leen uw hand / en pluk mijn magische kledingstuk van mij’, zegt hij op een gegeven moment tegen Miranda. “Dus / Lig daar, mijn kunst.”
Later, nadat hij vergelding heeft ontvangen, zegt Prospero: “Deze ruwe magie / ik zwoor hier af”, en belooft: “Ik zal mijn staf breken / bepaalde vademen in de aarde begraven, / En dieper dan ooit het geluid van een keldering / ik zal mijn boek verdrinken.”
Op één niveau, zegt Carpenter, is het stuk een lyrisch verslag van de behoefte van een kunstenaar om opnieuw te integreren in de normale samenleving nadat hij zoveel tijd en energie heeft besteed aan het creëren van denkbeeldige werelden.
“Ongeacht de hoeveelheid prestaties die we door de jaren heen hebben behaald, op een gegeven moment moeten we onze ruige magie ophangen en plaats maken voor de volgende generatie”, zei hij.
Prospero, zei Boos, begint zich ook te realiseren hoeveel hij de mensen om hem heen onrecht heeft aangedaan, vooral Caliban en Ariel.
Shakespeare, zegt ze, “denkt na over de verbazingwekkende menselijke conditie van het zich een weg banen naar de top, waarbij je degenen onder hen misbruikt totdat de volgende persoon zich een weg baant en je van de top af slaat. Dat is de eindeloze cyclus van de menselijke conditie, toch? En Prospero zit voor 100% in de cyclus. Hij was de misbruikte, en hij is de misbruiker.”
‘Onze feestvreugde is nu voorbij’
Boos kondigde vorig jaar haar pensionering aan, maar ze blijft tot en met december aan.
Quantum verwacht haar opvolger te benoemen in de weken nadat ‘The Tempest’ is afgelopen.
Boos sprak met Soest Nu tijdens de repetities, ongeveer drie weken voor de openingsavond.
“Ik probeer super aanwezig te zijn, zoals de kinderen zeggen, toch? Weet je, ik probeer echt van elke minuut te genieten, en dat doe ik ook,” zei ze. “Alle toneelstukken zijn een mysterie dat moet worden opgelost en toch levert Shakespeare alleen maar op en geeft op. En ik heb een groep mensen die diep aan het graven zijn.”
Pensioen is voor Boos ook een dappere nieuwe wereld.
“Het is een mysterie hoe ik me zal voelen als ik niet meer bij Quantum ben, toch?” zei ze. “Mensen vragen mij wat ik ga doen, en mijn antwoord is eigenlijk: ‘Ik weet het niet.’ Ik laat een lege ruimte achter in mijn leven die ik al die tijd niet heb gehad, en kijk wat er naar me toe komt. Weet je, ik voel al het bitterzoete gevoel, maar ik weet niet hoe ik me in januari zal voelen.
