Het begon allemaal met drie haarlokken, tientallen jaren opgesloten in een met de hand bewerkte versie van de bijbel.
In de zin van detectiveverhalen waren die haren zowel rood als een afleidingsmanoeuvre.
Maar vijftien jaar later hebben ze geleid tot een nieuw boek dat het beste bewijs tot nu toe biedt dat Thomas Jefferson kinderen verwekte bij Sally Hemings, een vrouw die hij tot slaaf maakte.
Smithsonian Institution-geleerde Richard Kurin bezoekt Pittsburgh dit weekend om in het Heinz History Center te spreken over zijn ‘History by a Hair’ (Crown), die de nationale pers heeft gekregen vanwege zijn onderzoek naar deze twee eeuwen oude vaderschapszaak.
Degenen onder ons die dachten dat dit al een vaste zaak was, vragen zich misschien af wat er nog te bewijzen viel.
Het verhaal dat Jefferson een minnares had die hij tot slaaf maakte, dateert uit het einde van de 18e eeuw, niet lang nadat hij dat beroemde document schreef waarin werd verklaard dat ‘alle mensen gelijk zijn geschapen’. Hoewel het schandalige gerucht vooral door zijn politieke tegenstanders werd verspreid, werd Jefferson naast talloze andere prestaties de derde Amerikaanse president. En terwijl reguliere historici de beschuldigingen tot ver in de 20e eeuw bleven negeren, veranderde historisch en wetenschappelijk bewijs de relatie uiteindelijk in wijdverspreide, zo niet algemene kennis (en voer voor kunstwerken, romans En films).
Dus wat is er nieuw in “Geschiedenis met een haar”? Kortom, het is Jeffersons eigen DNA.
Kurin, die al vijftig jaar voor het Smithsonian werkt, vertelt Soest Nu dat hij in 2011 voor het eerst werd geïnspireerd door een documentaire die hij voor het instituut aan het factchecken was over Jeffersons beroemde aangepaste versie van het Nieuwe Testament. Jefferson plakte passages aan elkaar die hij met de hand uit andere teksten had geknipt, waarbij hij de morele leringen van Jezus benadrukte en de wonderen uitsluit.
Kurin vroeg zich af of de patriarch van Monticello zich ooit per ongeluk had gesneden en op de bladzijden had gebloed. Dat zou het genetische materiaal kunnen opleveren dat al lang ontbreekt in de vaderschapsdiscussie. (Eerder DNA-bewijs was gebaseerd op monsters van Jeffersons nakomelingen.)
Kortom, er was geen bloed. En drie in de bijbel gevonden haren bleken niet van Jefferson te zijn. Maar de haarlokken van Jefferson waren, misschien verrassend, elders afkomstig, inclusief sterfbedlokken die van zijn hoofd waren afgeknipt. En met behulp van de allernieuwste technologie slaagden onderzoekers erin het genoom van Jefferson te sequencen, ondanks het ontbreken van follikels, die voorheen nodig waren voor DNA-testen van haar.
Vier van de zeven kinderen van Hemings overleefden de volwassenheid. Kurins project bewees vrij overtuigend dat ten minste twee van hen, Madison en Eston Hemings, door Jefferson waren verwekt.
“Als je een vaderschapszaak wilt aanspannen, is het net zoals je vandaag de dag een vaderschapszaak zou indienen”, zegt Kurin.
“History by a Hair” (Crown) komt op een moment dat de krachten onder leiding van de regering-Trump dat wel zijn proberen de rol van de slavernij in de Amerikaanse geschiedenis te bagatelliseren. Het Witte Huis staat gelijk een aanval op het geliefde Smithsonian Institution. Lonnie G. Bunch III, een vroege ondersteuner van Kurins project (hij schreef het voorwoord van het boek), kondigde onlangs aan dat hij aan het eind van het jaar zijn functie als Smithsonian-secretaris zal neerleggen.
Er is weinig direct bewijs over de aard van de persoonlijke relatie tussen Jefferson, een van de machtigste en meest gerespecteerde burgers van het land, en Hemings, die hij als tiener van zijn schoonvader erfde.
Maar hoewel dat spoor misschien koud is, blijven er nog veel vragen bestaan.
Kurin zegt dat Jefferson’s status en reputatie hem lange tijd hebben beschermd tegen beschuldigingen dat hij kinderen had verwekt bij Hemings. Maar het is duidelijk dat Jefferson in veel opzichten veel op elke andere slavenhandelaar leek, ook al was zijn leven vol tegenstrijdigheden. Hij veroordeelde de slavernij publiekelijk, maar bezat tijdens zijn leven zo’n 600 tot slaaf gemaakte mensen. Hij was een uitgesproken voorvechter van de individuele vrijheid, die mensen kocht en verkocht terwijl hij erkende dat dit verkeerd was.
Sommige waarnemers ontkennen misschien nog steeds het verhaal van Jefferson-Hemings, of proberen het te excuseren. Maar de nieuwe bevindingen geven betekenis aan eeuwenlange claims van Hemings’ nakomelingen. En er blijkt sprake te zijn van grote belangstelling onder het publiek. Toen ik Kurin deze week interviewde, had zijn boek al aandacht gekregen in de New York Times, The Atlantic en The New Yorker en in de Today Show.
Er is nog meer in de maak, waaronder het optreden van zondag in het Heinz History Center, een Smithsonian-filiaal dat Kurin eerder heeft bezocht en bewondert.
“Ik heb dit najaar een behoorlijk volle danskaart”, zegt hij. ‘Maar… ik wilde echt dat Pittsburgh het eerste Smithsonian-filiaal zou zijn, de eerste waar ik sprak.’
“Ik denk dat een van de lessen over de Amerikaanse geschiedenis is dat onze helden mensen zijn”, zegt hij. “En weet je, je hebt mensen die echt geweldige dingen doen en geweldige prestaties leveren… Dat neemt niets weg, maar weet je, het voegt een dimensie toe.”
“Ik denk dat het Smithsonian een zeer patriottische organisatie is”, voegt hij eraan toe. “Maar weet je, (de instelling) laat onze geschiedenis zien. Het laat het goede en het slechte zien. Als we onze prestaties willen laten zien, moeten we soms ook de dingen laten zien die we hebben overwonnen.”
