Een paar keer per week loopt Brady O’Rourke naar de drukste straat vlakbij zijn huis in Crystal, Minnesota, met een lange metalen paal met aan het uiteinde een felgeel bord geplakt.
Het is een dakhark, die normaal gesproken wordt gebruikt om sneeuw van een huis te schrapen, maar O’Rourke heeft hier andere plannen voor. Op het kruispunt stopt hij bij een Flock-camera, een geautomatiseerde kentekenplaatlezer die de politie gebruikt om voertuigen te volgen.
Normaal gesproken registreert deze camera iedereen die door deze straat rijdt. Maar nu niet: O’Rourke tilt zijn hark in de lucht en blokkeert de camera met zijn bord. Hij zwaait naar passerende auto’s. Sommige chauffeurs glimlachen en zwaaien terug. Een paar mensen toeteren.
“Ik wil niet betalen om in de gaten te worden gehouden”, zegt O’Rourke. “Mijn belastinggeld financiert camera’s aan het einde van mijn blok. Ik wil niet zo leven. Ik denk niet dat iemand zo zou moeten leven.”
O’Rourke, geïnspireerd door een man in Florida die een zwembadskimmer gebruikte om hetzelfde te doen, maakt deel uit van een groeiende beweging tegen geautomatiseerde kentekenlezers zoals Flock.
Wat Flock-camera’s doen
Deze week hield Flock Safety, de in Atlanta gevestigde maker van de camera’s, zijn jaarlijkse conferentie te midden van intense reacties.
Volgens het bedrijf gebruiken meer dan 5.000 wetshandhavingsinstanties de technologie. Meer in het algemeen zijn er volgens DeFlock, een belangenorganisatie die de camera’s volgt, meer dan 130.000 door AI aangedreven geautomatiseerde kentekenplaatlezers in de Amerikaanse straten.
Elke maand leggen deze camera’s miljarden kentekenplaten en andere details van auto’s vast, inclusief merken, modellen, kleuren en eventuele wijzigingen. Hierdoor kan de politie zien waar bestuurders in de loop van de tijd zijn geweest.
“Ze controleren heel eenvoudig wanneer we van en naar het werk gaan, waar we naar de dokter gaan, waar we ons kind afzetten bij de crèche. Wat we in de praktijk mogelijk hebben gemaakt, is dat de wetshandhaving teruggaat en kijkt waar iemand van ons op een bepaald moment was”, zegt Clare Garvie, adjunct-directeur technologierecht en beleid aan het Policing Project van de New York University.
Politieleiders zeggen dat Flock-camera’s hen helpen gestolen voertuigen en vermiste mensen te lokaliseren, en een recent voorlopig onderzoek suggereert dat Flock-camera’s autodiefstal kunnen afschrikken.
“Het lijdt geen twijfel dat kentekenlezers zeer nuttige hulpmiddelen kunnen zijn voor de wetshandhaving”, zegt Jeff Potts, uitvoerend directeur van de Minnesota Chiefs of Police Association.
Maar de uitbreiding van de technologie – gecombineerd met de vooruitgang op het gebied van AI en de centralisatie van gegevens in cloudnetwerken – heeft het risico op misbruik vergroot, zegt Jay Stanley, senior beleidsanalist bij het Speech, Privacy and Technology Project bij de ACLU.
En de technologie is misbruikt: sommige politieagenten hebben deze bijvoorbeeld gebruikt om ex-partners te stalken, of hebben toegang gekregen tot de gegevens voor immigratiehandhavingsdoeleinden zonder toestemming van de lokale overheid. Een sheriffkantoor in Texas gebruikte het om een vrouw op te sporen die mogelijk een abortus had ondergaan.
“De mogelijkheden voor politievisserij-expedities zijn onbeperkt”, zegt Stanley. “Wat veel van deze AI-, big data-technieken doen, is dat ze proberen de oceaan aan de kook te brengen, enorme hoeveelheden gegevens terug te brengen tot verschillende mensen van wie zij denken dat ze erbij betrokken kunnen zijn. Het probleem daarmee is natuurlijk dat het potentieel enorme aantallen onschuldige mensen opslokt.”
En soms kloppen de gegevens niet: uit een analyse uit 2024 door een politiebureau in Californië bleek dat Flock de kentekenplaten verkeerd las in 71% van de waarschuwingen die het naar de politie stuurde.
Het willekeurige karakter van de gegevensverzameling roept volgens Garvie ook zorgen op dat de camera’s het Vierde Amendement schenden, dat mensen beschermt tegen onredelijk fouilleren.
“We hebben in dit land geen bestuurssysteem opgezet dat zegt: ‘Doe gewoon niets verkeerd, dan hoef je je nergens zorgen over te maken.’ Wat we zeiden is: ‘Nee, eigenlijk is wetshandhaving uitdrukkelijk beperkt tegen het optreden in onze zaken in ons dagelijks leven’, zegt ze.
Garvie zegt dat ze meer toezicht wil zien op de technologie door wetgevers.
Vorige week heeft Flock een aantal functies gewijzigd om misbruik te helpen voorkomen, waaronder het verkorten van de opslagduur van gegevens en het afsluiten van de toegang voor agenten die de tool lijken te misbruiken.
“We zijn zo transparant over het bedrijf. We zijn geen eigenaar van deze gegevens. We verkopen deze gegevens niet. Steden hebben controle over hoe lang ze worden opgeslagen en met wie ze worden gedeeld”, vertelde Garrett Langley, de CEO van Flock, aan NPR.
Massaal cameravandalisme in tientallen staten
Een toenemend aantal mensen bestrijdt de technologie op zowel legale als illegale manieren. Volgens een NPR-overzicht van lokale nieuwsberichten zijn Flock-camera’s in ten minste 36 staten vernield.
Mensen hebben de camera’s gestolen, ze afgezaagd, er met auto’s tegenaan gereden, ze met verf en stickers bedekt en op ze geschoten.
Sociale media staan vol met ironische instructievideo’s, waarin kijkers worden geïnstrueerd over zaken als hoe ze discreet door een metalen paal kunnen zagen.
De commentaren op Facebook-posts van lokale nieuwszenders over het vandalisme staan bol van de sarcastische opmerkingen: “Niet alle helden dragen capes”, schreef een commentator.
“Dit zijn mensen die worden gestimuleerd om iets te gaan doen. En ik denk niet dat ze de informatie krijgen die ze zouden moeten krijgen dat ze ook een misdrijf begaan”, zegt Langley.
Langley zegt dat als mensen zich zorgen maken over de technologie van zijn bedrijf, ze dit met hun gemeente moeten bespreken.
En veel mensen hebben dat gedaan. Volgens DeFlock hebben minstens 100 steden de camera’s gedeactiveerd of contracten met Flock of soortgelijke bedrijven opgezegd.
Stanley, van de ACLU, zegt dat er in de VS een diepe bron van afkeer bestaat tegen het idee om door de overheid in de gaten te worden gehouden.
“We zien tegenstand van links. We zien tegenstand van MAGA-republikeinen. We zien tegenstand van reguliere Republikeinen, van centristen. En dus is het echt een onpartijdige kwestie”, zegt hij. “Deze volksopstand is gewoon heel opmerkelijk. Uiteindelijk lijkt het op niets wat ik in de ruim twintig jaar als privacyvoorvechter heb gezien.”
Organisatoren van DeFlock houden tot en met zaterdag een Nationale Actieweek. Ze zeggen dat meer dan 25.000 mensen zijn geregistreerd voor evenementen in het hele land – zaken als protesten en voorlichtingssessies – die mensen een legale manier bieden om hun stem te gebruiken.
