Het is heel gebruikelijk dat mensen beginnen met GLP-1-medicijnen zoals Ozempic en Zepbound, vooral omdat de behandelingen voor diabetes en obesitas steeds alomtegenwoordiger worden. Ze zijn ontworpen om chronische aandoeningen te behandelen, dus de medicijnen zijn bedoeld voor gebruik; toch stopt een hoog percentage van de mensen die ermee beginnen ook.
“We ontdekten dat minder dan 1 op de 4 patiënten na een jaar nog steeds een GLP-1-medicijn gebruikte”, zegt dr. Jaime Almandoz, specialist in obesitasgeneeskunde aan het Southwestern Medical Center van de Universiteit van Texas. Hij bekeek de gegevens over verzekeringsclaims in een onderzoeksbrief die werd gepubliceerd in en ontdekte dat maar weinig patiënten zich daadwerkelijk aan de medicijnen houden voor de lange termijn.
“Vaak wordt de behandeling van obesitas geframed als een interventie van beperkte duur, waarbij zodra mensen een gewichtsdoel of percentage van gewichtsvermindering bereiken, de behandeling kan worden stopgezet”, zegt Almandoz. Dat is ouderwets denken, betoogt hij. Patiënten stoppen ook vanwege kosten, verlies van verzekering of bijwerkingen.
Interessant genoeg bleek uit een afzonderlijk onderzoek dat de meeste mensen die stopten met de drugs, zeiden dat ze van plan waren opnieuw te beginnen, zegt Leigh O’Donnell, die het winkelgedrag analyseert voor het marktonderzoeksbureau Kantar. “Vierenzeventig procent van de flops zegt dat het waarschijnlijk of zeer waarschijnlijk is dat ze terugkeren naar een GLP-1”, zegt ze. En het gedrag van de consument verandert zeer snel, nu er meer medicijnen beschikbaar komen in pilvorm, tegen een lagere prijs, en bij verschillende online verkopers zonder toestemming van een arts of verzekering. “De barrières voor gebruik en hergebruik worden zo laag dat het een beetje moeilijk te projecteren is.”
Zoals met veel dingen die verband houden met GLP-1’s, overtreft het consumentengedrag het onderzoek naar de effecten van het gebruik ervan in verschillende situaties ruimschoots. Er is niet veel onderzoek gedaan naar de gezondheidseffecten van periodiek gebruik, hoewel uit andere onderzoeken blijkt dat gewichtstoename na het stoppen van GLP-1’s sneller gaat in vergelijking met andere diëten die zich richten op gedragsveranderingen.
Maar zoals O’Donnell opmerkt, is het ‘aan-uit-uit-opnieuw’-gebruik al een onderdeel van de culturele tijdsgeest. Het gebruik van de drug door beroemdheden als een soort dieethulpmiddel ‘normaliseert’ het fietsgedrag, zegt ze.
Advertenties op sociale media spelen ook in op die boodschap. Een online verkoper, Willow, zet jongere, fit uitziende vrouwen in zijn advertenties en zegt dat GLP-1’s zelfs beschikbaar zijn voor mensen die maat 4 dragen. In een van die video’s vraagt een slanke jonge vrouw op een bank aan een dokter: “Ik wil alleen maar een paar kilo afvallen, misschien gebruik ik het tijdelijk.” De dokter verzekert haar dat het prima is voor kort gebruik.
Willow reageerde niet op verzoeken om commentaar over zijn marketing. Eind vorig jaar weigerde Willow op verzoek van het Better Business Bureau zijn gezondheidsclaims te wijzigen of stop te zetten.
De farmaceutische industrie, vertegenwoordigd door de handelsorganisatie PhRMA, zou graag zien dat de Medicare-regels worden gewijzigd, zodat meer patiënten de medicijnen kunnen gebruiken, en dringt aan op meer toezicht en beteugeling van enkele van de bereidingsapotheken die GLP-1-medicijnen rechtstreeks aan consumenten verkopen.
Experts zeggen dat één probleem is dat tijdelijk gebruik de gezondheid kan ondermijnen door de droge spiermassa te verminderen, telkens wanneer iemand GLP-1s hervat.
Maar liefst 40% van al het gewicht dat verloren gaat met GLP-1’s bestaat uit droge spiermassa, zegt Mahmoud Salama Ahmed, een medisch chemicus aan de Texas Tech University. Hoewel spierverlies standaard is bij elk dieet of gewichtsverliesregime, kan het spierverlies bij GLP-1’s dramatischer zijn, zegt Ahmed, waardoor het zogenaamde ‘Ozempic-gezicht’ ontstaat, een knokigere, lossere huid, waarbij het spierverlies vooral merkbaar is.
Het probleem, zegt hij, is dat wanneer mensen stoppen met de medicijnen, ze de neiging hebben snel weer vet aan te komen. Ondertussen is het niet duidelijk hoe – of hoeveel – de spiermassa die ze verloren hebben uiteindelijk ook wordt teruggewonnen. Als de patiënt er niet aan werkt om die vetvrije massa weer op te bouwen, zegt Ahmed, kan dat leiden tot sarcopenie – spierverlies – wat een negatieve invloed heeft op het evenwicht, de beweging en de stofwisseling en kan leiden tot gebroken of verzwakte botten.
“We kunnen echte problemen tegenkomen als we de lichaamssamenstelling niet monitoren, vooral bij oudere patiënten”, zegt Ahmed.
Sommigen zeggen echter dat de gevolgen voor de spieren misschien niet zo groot zijn; dat GLP-1’s ook de spieren verbeteren, zelfs als ze de totale hoeveelheid verminderen.
Als je goed kijkt, lijken de spieren van degenen die GLP-1’s gebruiken gezonder – met minder vetinfiltratie en betere, sterkere vezels, zegt cardioloog Ian Neeland van Case Western Reserve University.
‘Het belangrijkste punt is niet alleen hoeveel spiermassa, maar ook hoe gezond en functioneel de spier is’, zegt Neeland, omdat het doel altijd is om kracht te krijgen, zelfs als je afvalt.
Zowel Neeland als Ahmed zeggen dat er meer onderzoek nodig is naar de gezondheidseffecten van kortdurend gebruik van GLP-1’s.
